Spondyloartritis
Spondyloartritis (SpA)

Spondyloartritis (SpA)

SpA is (naast Reumatoïde artritis) een van de meest voorkomende vorm van ontstekingsreuma. Het kenmerkt zich onder andere door ontstekingen van de wervelkolom, ontstekingen van de gewrichten aan de lichaamsuiteinde (zoals pols en enkels) en structurele schade door vorming van nieuw bot. SpA is een ziektebeeld van verschillende soorten reuma, die zich op verschillende manieren kunnen presenteren maar ook een aantal gezamenlijke kenmerken hebben. Artritis psoriatica is een van die vormen van reuma en is ook de reuma die bij mij is gediagnosticeerd. Welke vormen vallen nog meer onder SpA, wat zijn de klachten en hoe verhouden deze vormen zich tot elkaar? Ik heb het voor jullie uitgezocht. 

Vormen van SpA

Er zijn zes verschillende vormen van SpA te onderscheiden:

  1. Ziekte van Bechterew; of ook wel axiale Spondolytis AS
  2. Artritis Psoriatica (PsA)
  3. Reactive artritis (ReA); gewrichtsontsteking na een infectie
  4. Inflammatory bowel disease (IBD); hieronder vallen de ziekte van Chrohn (chronische ontsteking van de darmwand) en Colitis ulcerosa (is een chronische aandoening waarbij de kanteldarm en de endeldarm ontstoken raakt en er zweren ontstaan)
  5. Uveitis anterior; inwendige oogontsteking
  6. Ongedifferentieerde SpA (USpA); waarbij niet alle maar enkele maar enkele tekenen van SpA zijn aanwezig.

Bovenstaande indeling is op basis van kenmerken gemaakt. Er is daarnaast ook nog een indeling gemaakt op basis van de soort gewrichten die ontstoken raken:

  1. Axiale SpA: hierbij heb je klachten en onstekingen aan je bekken en wervelkolom. De ziekte van Bechterew is de bekendste vorm van axiale SpA. Hierbij zijn zichtbare afwijkingen van de bekken en wervelkolom te zien op röntgenfoto’s. Een andere vorm van axiale SpA is niet-radiografische axiale SpA. Hierbij zijn er geen afwijkingen te zien op de röntgenfoto’s, maar treden er wel dezelfde klachten en ontstekingsverschijnselen op als bij de ziekte van Bechterew.
  2. Perifere SpA: hierbij raken vooral de (kleine) gewrichten in je armen of benen ontstoken. Artritis Psoriatica en reactieve artritis zijn vormen van perifere SpA.

Wat kenmerkend is voor de aandoening, dat een patiënt in de loop van de ziekte verschillende vormen van SpA kan ontwikkelen. Zo kan iemand reactieve artritis hebben en later daarbij nog een axiale SpA ontwikkelen, om vervolgens psoriasis te krijgen (artritis psoriatica). Meestal presenteert dit zich voor het 45ste levensjaar. Dit kenmerk komt niet bij iedereen voor. Bij sommige ontwikkelt zich maar een vorm van SpA gedurende het leven.

Erfelijkheid: HLA-27

De verschillende vormen van SpA kunnen binnen een familie voorkomen. Hierbij hoeft niet een bepaalde vorm van SpA voor te komen, maar kunnen de verschillende typen binnen een familie voortkomen. De genetische factor HLA-27 is hier onder andere verantwoordelijk voor. Ongeveer 50-70% van de SpA patiënten zijn HLA-27 positief (Bijlsma & van Laar, 2013). Ondanks dat SpA erfelijk kan zijn, wil dit niet zeggen dat iedereen SpA ontwikkeld. Er zijn namelijk mensen die een genetische aanleg hebben voor SpA, waarbij de ziekte zich niet ontwikkeld. Hoe dit kan, is nog onduidelijk voor de wetenschap.

Hoe vaak komt het voor?

Men schat dat ongeveer 0,5 tot 1% van de bevolking SpA heeft (Bijlsma & van Laar, 2013). Van de totale SpA populatie heeft een derde axiale spondyloartritis en een derde heeft artritis psoriatica. De andere vormen komen minder frequent voor en maken het laatste derde deel uit van de totale SpA-populatie (Bijlsma & van Laar, 2013).

Kenmerken

Een deel van de kenmerken zijn reeds besproken, zoals de aanwezigheid van het HLA-27 gen en dat een patiënt meerdere vormen van SpA kan ontwikkelen. Andere kenmerken zijn:

  1. Ontstekingspijn in de rug
  2. Artritis
  3. Ontsteking van de pezen of de peesaanhechtingen, zoals de achillepees
  4. Oogontsteking
  5. Ontsteking van vingers en tenen (zogenaamde worstvingers/tenen)
  6. Psoriasis (huidziekte)
  7. Inflammatoire darmziekten
  8. Nieuw-botvorming
  9. Vermoeidheid

Elke type SpA laat een deel van bovenstaande kenmerken zien. Het betreffen dan ook de kenmerken voor alle typen SpA.

Verloop ziekte

Al met al, kunnen we stellen dat SpA een heel complex ziektebeeld is dat zich bij iedereen anders uit. Zo kan de de ziekte bij de ene persoon zich mild presenteren en zal deze nooit andere subtypen ontwikkelen, terwijl de andere persoon meerdere vormen van SpA heeft. Daarnaast wisselen periodes van veel klachten zich af met periodes waarin de ziekte spontaan tot rust of door medicijnen tot stilstand komt. Ook dit is bij iedereen anders. Het verloop van de ziekte is dan ook moeilijk te voorspellen.

Meer weten

Wil je meer weten over reuma of hoe mee om te gaan? Dan zijn de volgende blogs wellicht ook voor jouw interessant:

Bronnen

  1. http://www.reumanederland
  2. http://www.mlds.nl
  3. http://www.oogartsen.nl
  4. prof dr. Bijlsma JWJ & prof dr. Laar van JM (2013). Leerboek reumatologie en klinische immunologie. Houten, Nederland: Bohn Stafleu van Loghum.
  5. Jochems AAF & Joosten FWMG (2000). Coelho Zakwoordenboek der Geneeskunde. Amserdam, Nederland: Elsevier/Koninklijke PBNA.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.